Skip to main content

Astma – Alergia, której nie wolno lekceważyć

Astma wewnątrzpochodna
Chociaż skupiamy się głównie na schorzeniach alergicznych, należy także wspomnieć o astmie wywołanej innymi czynnikami. Należą do nich: stres, wysiłek fizyczny, seks, schorzenia górnego odcinka przewodu pokarmowego, infekcje wirusowe w obrębie górnych dróg oddechowych oraz zanieczyszczenia powietrza.
Wiele lat temu sądzono, że choroba ta jest związana z zaburzeniami natury psychosomatycznej i nadmierną pobudliwością nerwową. Obecnie wiadomo, że tak nie jest, chociaż stres, okresy złości lub frustracji mają wyraźny związek z występowaniem dolegliwości.
Szybkie i płytkie oddychanie (hiperwentylacja) podczas wysiłku i niepokoju może być przyczyną obkurczenia oskrzeli u osób cierpiących na astmę. Korzystne mogą się okazać ćwiczenia mające na celu zmianę sposobu oddychania na zasadzie biologicznych sprzężeń zwrotnych i za pomocą technik modyfikacji behawioralnej, takich jak medytacje i ćwiczenia polegające na głębokim oddychaniu. Niezależnie od dobrych rezultatów osiąganych tymi metodami, brak jest dowodów naukowych potwierdzających teorię, która bezpośrednio wiąże występowanie astmy z czynnikami natury emocjonalnej. Nie ulega natomiast wątpliwości, że sam atak astmy jest dużym stresem.
Innym ważnym czynnikiem wywołującym dolegliwości dusznicowe jest wysiłek. Zjawisko to określane jest jako wysiłkowe obkurczenie oskrzeli (EIB – exercise-induced bronchospasm) lub astma pochodzenia wysiłkowego (EIA exercise-induced asthma). Napad zaczyna się zwykle w ciągu 5 do 10 minut po rozpoczęciu wysiłku. W takich sytuacjach płuca pracują intensywniej, a oddech wyraźnie staje się przyspieszony, co związane jest z przedostawaniem się do płuc chłodnego i mniej wilgotnego powietrza. Działa ono drażniąco na drogi oddechowe i u osób podatnych może wyzwolić napad astmy. Pozostaje kwestią nie rozstrzygniętą, co w większym stopniu odpowiedzialne jest za wystąpienie dolegliwości: wysuszenie czy niska temperatura powietrza, czy też połączenie obydwu tych czynników. Niemniej jednak w układzie oddechowym dochodzi do uwolnienia tych samych mediatorów, które biorą udział w innych reakcjach uczuleniowych.


Napady astmatyczne wywołane wysiłkiem nie zaczynają się nagle, w związku z czym większość astmatyków lepiej toleruje te rodzaje sportów, które wiążą się z okresowym wzmożeniem wysiłku niż te, które wymagają go systematycznie. Należą do nich baseball, kręgle, golf, tenis (zwłaszcza gra podwójna), ćwiczenia gimnastyczne, biegi na krótkie dystanse. Pływanie na przykład wymaga ciągłego wysiłku i stanowi większe obciążenie dla układu oddechowego, jednakże ta negatywna cecha równoważona jest przez pozytywne zjawisko wdychania dużej ilości wilgotnego powietrza.
Seks także może się przyczynić do zaostrzenia dolegliwości. Nawet w przypadkach astmy o umiarkowanym przebiegu może dojść do nasilenia obkurczenia oskrzeli, ze zwiększeniem natężenia świstów oddechowych. Objaw ten może być dla lekarza pierwszym znakiem rozpoznawczym astmy w jej łagodnej postaci. Na szczęście dolegliwości astmatyczne występujące w takich sytuacjach na ogół szybko ustępują po przyjęciu leków, zwłaszcza w postaci aerozolu, i niekoniecznie muszą zakłócać intymne chwile.