Skip to main content

Astma – Alergia, której nie wolno lekceważyć

Napad astmy gwałtownie zakłóca prawidłowe funkcjonowanie układu oddechowego. Składają się na to trzy elementy: obkurczenie dróg oddechowych, obrzęk ich ścian i nadmierne wydzielanie śluzu. Reakcją na wdychanie substancji drażniących i alergenów jest obkurczenie oskrzeli (tzw. bronchospazm), występujące we wczesnej fazie napadu. Odpowiedzialny jest za to silny skurcz włókien mięśniowych ścian oskrzeli i oskrzelików. Jest to, jak się sądzi, wynik zaburzeń w funkcjonowaniu autonomicznego układu nerwowego, który jest niezależny od naszej woli. Innym, często używanym przez lekarzy określeniem na skurcz oskrzeli jest nadreaktywność dróg oddechowych.
W tym samym czasie wspomniane komórki kubkowe zaczynają produkować duże ilości gęstego, lepkiego i drażniącego śluzu, zwanego flegmą. Jest ona w dużym stopniu odpowiedzialna za wyzwalanie odruchu kaszlu, charakterystycznego dla tej choroby.
Z upływem czasu ściany oskrzeli ulegają obrzękowi w wyniku toczących się w ich obrębie reakcji zapalnych, powodując dalsze zwężenie lub nawet zatkanie dróg oddechowych. Może to prowadzić do uwięzienia nadmiernych ilości powietrza w płucach. Nasilony wydech, związany z próbą wydalenia zwiększonej objętości powietrza przez zwężone drogi oddechowe, prowadzi do występowania charakterystycznego świszczącego oddechu. Jeśli nie podejmie się natychmiastowego leczenia, powstaje niebezpieczeństwo zatkania oskrzeli czopami śluzu, co powoduje uczucie braku powietrza, rozpaczliwe jego chwytanie i niemożność mówienia z powodu braku tchu. Bezzwłoczne leczenie na ogół przywraca normalne oddychanie. Z tego powodu astma określana jest jako przejściowa, odwracalna, zaporowa choroba oskrzeli.

Objawy
Kaszel, rzężenia i duszność są zjawiskami charakterystycznymi dla astmy. Kaszel wywołany przez nagromadzenie się śluzu i obkurczenie oskrzeli może być „mokry” i głęboki lub suchy i urywany. Jego nasilenie w czasie napadu (podobnie jak innych objawów) bywa różne – na początku łagodny, stopniowo może stać się bardzo uciążliwy. Gdy atak minie i obkurczone oskrzela zaczynają ulegać rozluźnieniu, może czasami dochodzić do odkrztuszania małych czopów zagęszczonego śluzu w kształcie wałeczków.
Rzężenia są chyba najbardziej charakterystycznym objawem rozpoznawczym tej choroby obserwowanym u wszystkich, którzy na nią cierpią. Odgłos ten powstaje w wyniku nasilonego przepływu powietrza przez nadmiernie obkurczone oskrzela. Może mieć różne natężenie w czasie ataku i czasami występuje zarówno w czasie wdechu, jak i wydechu. Co ciekawe, niektórzy chorzy są do tego stopnia przyzwyczajeni do przewlekle występujących rzężeń, że zauważają je dopiero po ich nasileniu się w wyniku szybkiego oddychania podczas wysiłku.
Duszność lub brak powietrza (tzw. dyspnoe) jest następnym charakterystycznym objawem astmy. Dużemu jej nasileniu może towarzyszyć, obok chwytania powietrza, intensywne pocenie się i uczucie lęku.

Okres, jaki potrzebny jest do rozwinięcia pełnego obrazu napadu astmatycznego, bywa różny i na ogół trudny do przewidzenia. Czasami jest to kwestia kilku godzin, a niekiedy kilku dni; jednak nasilenie się dolegliwości jest nieuniknione. Dlatego też jest rzeczą bardzo ważną, aby pacjent wiedział, w jaki sposób choroba ta rozwija się i objawia w jego indywidualnym przypadku. Pozwala to na rozpoczęcie leczenia we wczesnej fazie napadu, kiedy łatwiej go zahamować. U osób z ciężkimi napadami astmy w przeszłości, nadzór medyczny i natychmiastowa pomoc może mieć decydujące znaczenie.