Skip to main content

Astma – Alergia, której nie wolno lekceważyć

Następną grupą leków rozszerzających oskrzela, stosowanych w leczeniu astmy, są środki antycholinergiczne. Ich korzystny wpływ polega na blokowaniu działania acetocholiny na mięśnie gładkie oskrzeli. Fizjologicznie jest ona wydzielana przez zakończenia nerwu błędnego między innymi w płucach, gdzie powoduje obkurczenie oskrzeli i zwiększenie wydzielania śluzu. Leki antycholinergiczne, takie jak Atrovent, znajdują raczej zastosowanie w leczeniu podtrzymującym niż w stanach zaostrzeń.
Kromoglikan sodowy (np. preparat Intal) jest kolejnym, bardzo ważnym lekiem w arsenale środków przeciwastmatycznych. Nie jest spokrewniony ani z teofiliną, ani z środkami sympatykomimetycznymi. Na jego mechanizm działania składa się kilka ważnych elementów. Najważniejszym z nich jest hamowanie uwalniania przez komórki tuczne histaminy, czego rezultatem jest zmniejszenie nasilenia reakcji zapalnych i alergicznych, leżących u podłoża astmy. Pośrednio zwiększa także zawartość cAMP i zmniejsza stopień nasilenia obkurczenia oskrzeli. Poza tym prawdopodobnie działa bezpośrednio przeciwzapalnie, dzięki czemu zmniejsza obrzęk tkanek i ich wrażliwość. Wywołuje niewiele efektów ubocznych i jest bardzo dobrze tolerowany.


Kromoglikan niestety nie jest przydatny w terapii ostrych stanów astmy. Co więcej, niekiedy konieczne jest przyjmowanie go przez dwa do trzech miesięcy, aby uzyskać odpowiedni poziom terapeutyczny we krwi, warunkujący jego skuteczność. Czasami stosuje się go w formie monoterapii, jednak częściej kojarzony jest z teofiliną i lekami sympatykomimetycznymi. Udowodniono ich szczególną skuteczność w profilaktyce astmy wysiłkowej.
Bardzo skutecznymi lekami w leczeniu astmy są kortykosteroidy stosowane ogólnie, takie jak na przykład prednizon i prednizolon (Medrol), zwłaszcza gdy podawane są przez krótki czas pod ścisłym nadzorem medycznym. Te hormony o złożonym mechanizmie odznaczają się silnym działaniem przeciwzapalnym i zwiększają poziom cAMP. Nie wolno ich mylić ze steroidami anabolicznymi, nielegalnie używanymi przez niektórych kulturystów i sportowców w celu powiększenia masy mięśniowej oraz uzyskania lepszych wyników. Do efektów ubocznych związanych z przedłużonym przyjmowaniem kortykosteroidów w wysokich dawkach należą: rozwój zaćmy, pojawienie się owrzodzeń w obrębie przewodu pokarmowego, osteoporoza, zwiększona utrata potasu oraz większa podatność na zakażenia. Z tych powodów leki te zarezerwowane są do leczenia cięższych przypadków astmy.
Terapia polegająca na przerywanym podawaniu steroidów (co drugi dzień) jest ważną metodą kontrolowania przebiegu astmy, pozwalającą jednocześnie na minimalizowanie ich efektów ubocznych. U wielu chorych wymagających długotrwałego leczenia preparatami kortykosteroidowymi, ten skuteczny system podawania leku pozwala na przywrócenie fizjologicznej równowagi hormonalnej podczas przerw, zwykle bez istotnego nasilenia objawów.