Skip to main content

Alergologia – niemowlę czy starzec?

Alergologia jest jedną z ogólnych nauk współczesnej medycyny. Nie wszyscy — być może — zgodzą się z tym poglądem, lecz wydaje się, że udowodnienie tej tezy nie nasuwa większych trudności. Jeżeli za ogólną naukę uznajemy taką, która stanowi podstawę wielu praktycznych specjalności, to alergologia jest taką nauką. Nowoczesna medycyna bez anatomii, biochemii, fizyki i innych nauk o znaczeniu ogólnym nie ma racji bytu w równym stopniu jak bez alergologii. Alergologia jest młodą nauką. Należy jednak przyjąć, że alergia istnieje tak dawno, jak dawno istnieje choroba, a więc i człowiek. Musiała być ona również dawno spostrzegana. Niektóre objawy alergiczne są tak burzliwe i charakterystyczne, że niepodobna, ażeby uszły uwagi tak dociekliwej istoty, jaką jest człowiek.
Najstarszym chyba zapisem reakcji alergicznej jest opis śmierci faraona Menesa (1641 r. p.n.e.). Zmarł on nagle, bezpośrednio po użądleniu przez szerszenia. Logicznym wytłumaczeniem tego zgonu może być jedynie koncepcja ostrego wstrząsu w wyniku działania jadu tego owada. W tekstach babilońskich istnieją zapisy, które świadczą o zaobserwowaniu pewnych zjawisk, u podłoża których leży alergia. Znajduje się tam m.in. przepis na odpowiednie preparowanie białka jaj kurzych w przypadkach nadwrażliwości na nie.


W starożytności i w okresie późniejszym, kiedy kultura grecka i rzymska nie zostały jeszcze pokryte mrokiem średniowiecza, lekarze stykali się z, gwałtownymi reakcjami w przebiegu chorób o podłożu alergicznym. W literaturze z tego okresu spotykamy wzmianki o tych chorobach.
Ojcem medycyny nazwano genialnego greckiego lekarza Hipokratesa. Urodzony na wyspie Kos w 460 r. p.n.e., zmarł prawdopodobnie w Tessalii w 377 r. p.n.e. Doświadczenia swej długoletniej działalności lekarskiej potrafił uwieńczyć nie tylko ścisłymi opisami objawów chorób, lecz również pewnymi uogólnieniami wiedzy lekarskiej. Propagując obserwację i empirię, był zdecydowanie przeciwny ujmowaniu chorób z punktu widzenia irracjonalnej spekulacji myślowej. Hipokratesowi zawdzięczamy doskonały, jak na owe czasy, opis duszności napadowej, w którym może mieścić się również duszność powstająca w przebiegu astmy oskrzelowej. Używał on również terminu asthma, który w jego rozumieniu oznaczał ogólnie zaburzenia oddychania. W tym ujęciu nie można było oczywiście rozróżnić duszności pochodzenia płucnego od duszności związanej z chorobami układu krążenia.